Denizde Yangın Güvenliği

Denizde Yangın Güvenliği: Önlemenin Bedeli, Söndürmekten Çok Daha Azdır

Son yıllarda, özellikle 2024 ve 2025 döneminde, neredeyse her üç günde bir denizde veya marinalarda teknelerin yandığı haberleriyle karşılaşıyoruz. Artan bakım maliyetleri, eğitimsiz personel, ihmal edilen kontroller ve standart dışı ekipman kullanımı; yangın riskini her geçen gün artırıyor.
Denizde yangın, bir teknenin karşılaşabileceği en tehlikeli ve en hızlı yayılabilen acil durumlardan biridir. Bu nedenle yangın güvenliği, her tekne sahibinin öncelikli sorumluluğu olmalıdır.

Zamanında yapılan bakım, uygun donanım seçimi ve düzenli kontroller sayesinde bu risk büyük ölçüde azaltılabilir.

 Yangın Söndürücülerinizi Tanıyın ve Erişilebilir Tutun

Birçok tekne sahibi yangın söndürücüleri yanlış yerlere — erişimi zor depolara veya koltuk altlarına — yerleştiriyor. Acil durumda bu hatanın bedeli ağır olabilir.
Yönetmeliklere göre her teknede bakımları yapılmış ve sertifikalı birden fazla yangın söndürücü bulunmalıdır:

• Makine dairesi için en az bir adet,
• Mutfak bölgesi için bir adet,
• Kamara sayısına göre ek söndürücüler gereklidir.

Ayrıca mutfakta yangın battaniyesi bulundurulması hayati önem taşır.

Ne yazık ki, birçok denizci yangın söndürücü kullanımı konusunda yeterli bilgiye sahip değildir. Söndürücünün nasıl tutulacağı, ne kadar mesafeden ve hangi açıyla uygulanacağı, kapalı alanlarda nasıl davranılacağı gibi temel bilgiler öğrenilmelidir.

Öneriler:

• Söndürücüleri kolay erişilebilen yerlere monte edin.
• Her yıl veya iki yılda bir periyodik bakımlarını yaptırın.
• Kuru kimyevi tozlu (mavi renk kodlu) modelleri tercih edin.

Motor Dairesinde Temizlik Hayat Kurtarır

Motor yangınları genellikle yağ veya yakıt kaçaklarından kaynaklanır. Bu nedenle motor dairesinde hiçbir yanıcı malzeme bulundurulmamalıdır.
Ne yazık ki, bazı teknelerde yer darlığı nedeniyle motor dairesi depo gibi kullanılmakta; bu da yangın riskini kat kat artırmaktadır.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Motor üzerindeki yağ ve yakıt kaçaklarını düzenli kontrol edin.
• Motor bölgesini ve sintineleri temiz tutun.
• Aşırı ısınma belirtilerini ciddiye alın.

 Isıtıcılar: Küçük Bir Dikkatsizlik, Büyük Bir Felaket

Tekne yangınlarının büyük bir kısmı, özellikle kış aylarında standart dışı ısıtıcıların kullanılmasından kaynaklanıyor.
Kızılötesi (infrared) çubuk ısıtıcılar devrildiklerinde kolayca yangın başlatabiliyor. Denizdeki dalgalar, limanda bile olsa, bu cihazların devrilmesine neden olabilir.

Asla kullanılmaması gereken cihazlar:

• Devrilmeye karşı korumasız kızılötesi çubuk ısıtıcılar.

Güvenli alternatifler:

• Küçük fanlı ısıtıcılar,
• Profesyonelce kurulmuş dizel ısıtma sistemleri.

Bir teknede çıkan yangının, bağlı bulunduğu komşu teknelere hızla sıçrayabileceğini unutmayın.

Yukarıdaki fotoğrafta, 2025 yılında yaptığımız bir sörvey sırasında, 50 feet boyunda, 2021 model bir yelkenli yatın, baş pervane akülerinin ısınması görülmektedir. 90 dereceye yaklaşan sıcaklık, akülerin kaynadığı ve yangın bakımından risk başlaması olarak tanımlanabilir.

Elektrik Sistemleri: Düşük Voltaj, Yüksek Tehlike

Teknelerde 12V veya 24V düşük voltaj sistemleri kullanılsa da, yüksek akım çeken cihazlar kablolarda ciddi ısınmalara yol açabilir.
İnce kesitli veya standart dışı kablolar, zamanla ısınıp izolasyonu yakabilir ve yangına neden olabilir.

Elektrik güvenliği için:

• İnce veya kalitesiz kablo kullanmayın.
• Her devre için sigorta koruması ekleyin.
• Elektrik tesisatınızı yalnızca yetkin kişilerle yaptırın.
• Yeni cihazlar eklerken kablo kapasitelerinin yeterli olduğundan emin olun.
• Teknedeki nemi kontrol altında tutun — nemli kablolar korozyon ve ısınma yaratır.

Ayrıca 12V sistemlerde bile ark oluşumu mümkündür; küçük bir kısa devre, büyük bir kıvılcım yaratabilir.

Akü ve Şarj Sistemlerine Dikkat

Bazı tekne sahipleri teknelerini uzun süre terk ederken akü şarj cihazlarını sürekli açık bırakıyor.
Eskiyen aküler, sürekli şarja bağlı kaldığında kaynama yaparak gaz çıkarabilir ve bu durum ciddi yangın riski doğurur.

Unutmayın:

• Uzun süre kullanılmayan teknelerin sahil elektriğine sürekli bağlı kalması uygun değildir.
• Akülerin periyodik testleri yapılmalıdır.

Gaz Sistemleri ve Kaçak Kontrolleri

Tüpgaz sistemleri yılda en az bir kez profesyonelce kontrol edilmelidir. Kaçak testleri, hortum ve bağlantı yenilemeleri aksatılmamalıdır.
Gaz sistemlerinde yaşanan küçük bir ihmal, patlamaya kadar gidebilir.

Son Söz: Önlem Almak En Etkili Söndürme Yöntemidir

Denizde yangın başladıktan sonra yapılabilecekler sınırlıdır. Oysa, önceden alınan küçük önlemler, bir teknenin ve içindekilerin hayatını kurtarabilir.
Teknenizdeki sistemleri düzenli kontrol edin, söndürücüleri tanıyın, personelinizi bilgilendirin.

Denizdeki güzel anılarınızın, küçük bir ihmal yüzünden acıya dönüşmesine izin vermeyin.

not: yatlarda yaptığımız ekspertiz kontrolleri sırasında yangın güvenliği konusunda oldukça yanlış uygulamalar görmekteyiz.

Sevgilerimle,

Deniz Giray